عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
249
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
دهك 457 مزرعهء دهك در نه فرسنگى و شرق سبّ واقع است و مزرعهء مزبوره داراى يك قنات و دو سه چشمه است و قنات آن در حوالى رود برنجنان كه شرحش در خطّ كلپوركان به كلّهكان گذشت واقع [ است ] . و هروقت ترسال و رودخانهء مزبوره داراى آب باشد قنات دهك [ 283 ] پرآب [ است ] و در ساير اوقات معادل نيم سنگ آب دارد و محصول غلهاش بيست خروار [ است ] و ذرت معادل آن ، و قريب سه هزار نخل دارد . ميوجات هم مثل انار و انگور و توت و جزئى نارنج در آنجا به عمل مىآيد . مالكين دهك از اهالى سبّ و خلقش تخمينا قريب صد نفر [ ند ] و در دو قلعهء كوچك رعيتى سكنى دارند . آبوهواى اين مزرعه از سبّ بهتر است . زيارت 458 مزرعهء زيارت ده فرسنگى سبّ و طرف جنوب واقع و در وسط كوهستان [ است ] . با اينكه در كوهستان است به مراتب از سبّ گرمتر و آبش گوارا [ است ] و محصول غلّه و هزار اصله نخل و جزئى ميوجات از قبيل انار و انگور و نارنج و ليمو و ترنج دارد . و قلعهء قديم آن خراب [ است ] و فعلا اهالى مزرعهء مزبوره كه قريب پنجاه نفرند در بنگاه رعيّتى تيرپوش و كتوك سكنى دارند و ساير مزارعات سبّ هم ماليات مىدهند و هم ده يك جنس ، و اهالى اين مزرعه فقط ماليات مىدهند و مالكين او از اهالى سبّ [ اند ] . و در اين كوهستان هم همهقسم شكار كوهى و كبك و تيهو و جستهجسته پلنگ نيز يافت مىشود و همهقسم علوفه هم در آنجا ممكن است . مزارع غيرمعروف 459 اين شش مزرعهء مذكوره از مزارع بزرگ معروف سبّ ، و ماليات آنها تماما جمع مير محمود خان است . از خورده مزارع غيرمعروف كه هركدامى پنجاه شصت من الى دو خروار محصول و هركدامى شصت الى دويست سيصد اصله نخل دارند در حوالى سبّ قريب چهل پنجاه پارچه است كه منبع آب آنها فقط چشمه [ است ] [ 284 ] و هيچوقت قلعه و بنگاهى ندارند و حاجت به ذكر اسامى آنها نيست . و تمام اين مزارعات در اطراف و اكناف سبّ به تفاوت قرب و بعد مسافت واقع [ است ] . مالكين آنها فقط طوايف پركى است كه تمامشان مالدار و پلاسنشين [ اند ] و در